Bouwen en ontwikkelen van ecosystemen

Het ontwikkelen van ecosystemen

Als organisatie maak je onderdeel uit van een complex systeem van bedrijven, inwoners, organisaties en overheden met aanpalende, gedeeltelijk overlappende gebieden. Om de complexe vraagstukken van vandaag aan te kunnen gaan, is een integrale benadering nodig. Denk hierbij aan vraagstukken rond energietransitie, circulaire economie, polarisatie of de afstand tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Complexe vraagstukken aanpakken vraagt om een integrale benadering. Met alle betrokkenen samen een oplossing genereren die door allen wordt gedragen én gerealiseerd!

Diverse soorten open systemen

Er zijn allerlei soorten ecosystemen, ook we open systemen genoemd. Denk aan bedrijfsnetwerken, netwerken waar bedrijven en overheid de handen ineen slaan om een maatschappelijk doel het hoofd te bieden (denk bv. aan de U15 waar bedrijven en overheid in de regio Utrecht zich inzetten om het mobiliteitsvraagstuk op te lossen), een nieuwe wet die samenwerking nodig maakt (Omgevingswet) of een maatschappelijke beweging zoals Nederland Kantelt, die alle vernieuwers bij elkaar brengt en de transitie van de samenleving bevordert.

Deze vraagstukken kun je niet vanuit je eigen organisatie oplossen, daarvoor is de denkkracht van het collectief nodig. Het ecosysteem waar je organisatie deel van uit maakt, is niet te veranderen vanuit één perspectief. Door vraagstukken vanuit verschillende perspectieven te benaderen met de relevante partijen, ontstaan er verrassende en onverwachte oplossingen.

Het bij elkaar brengen van alle betrokkenen is dan dé manier om alle aspecten van een vraagstuk in kaart te brengen en een oplossing te vinden. Een oplossing die door alle betrokkenen niet alleen gedragen wordt, naar ook gerealiseerd door middel van (pilot)projecten. Dit vraagt een open houding, waarbij je beseft dat jouw organisatie onderdeel is van een samenhangend ecosysteem.

Hoe doe je dat: een ecosysteem ontwikkelen?

Er zijn allerlei theorieën die onderbouwen hoe wij tegenwoordig omgaan met het bouwen en ontwikkelen van (open) systemen. Denk aan Spiral Dynamics, Integral Theory, groepsdynamica etc. Maar het belangrijkste vind ik een gemeenschappelijk doel, partijen met dezelfde doel en verbinding. Het begint met het vinden van het gemeenschappelijk (hoger) doel en de commitment van de in de kern betrokken partijen. Daarna gaat het om het aanhaken van partijen die hetzelfde (hoger) doel delen en zich hier ook voor in willen zetten. Financieel, maar vooral ook in zichtbaarheid, ruchtbaarheid, meebouwen en kennis en middelen delen. Hierbij is de sleutel de verbinding houden met alle partijen. Ik beschrijf het meestal als je voelsprieten uithouden: is iedereen nog aangehaakt, delen ze het hoger doel nog, of hebben ze inmiddels andere belangen (die vaak voortkomen uit een externe prikkel, waar misschien het hele ecosysteem op zou moeten of kunnen inspelen).

Wat gebruik je hierbij?

Uiteraard gebruik ik hierbij mijn kennis en ervaring van verandermanagement, marketing/communicatie en bedrijfskunde. Het is allemaal nodig om een netwerk warm te houden: online, fysiek en persoonlijk. De afgelopen jaren heb ik mijn gereedschapskist gevuld met Spiral Dynamics, Systemic Design, Sociale netwerk analyse, NLP, Meshworking, Art of Hosting, Teal for Teal, Agile organiseren, Betekeniseconomie, Nieuwe economie en Implementatiekunst. Deze tools zijn allemaal nodig om een goed samenwerkingsverband of ecosysteem op te bouwen.

Op weg naar een betere wereld

Er zijn steeds meer organisaties, overheden en bedrijven die zich inzetten voor een betere wereld. Of dit nu is op het gebied van duurzaamheid, sociaal ondernemen of maatschappelijke kwesties die aangepakt worden, ze pakken het individueel of samen aan. Ik hou in grote lijnen vier stappen aan bij het teweeg brengen van een wezenlijke verandering.

Wezenlijke verandering

Essentieel bij een wezenlijke (maatschappelijke) verandering zijn vertrouwen, daadkracht, energie, gezamenlijkheid, authenticiteit en de collectieve intelligentie van de betrokkenen.

Stap 1. Anders leren denken

    Met alle betrokkenen in het ecosysteem van de organisatie gaan we de dialoog aan. Waar gaat het om? Waarom willen we dit thema aanpakken? Wat is de  betekenis die we willen toevoegen en wat kan elke partij hieraan bijdragen? Hoe zouden we het thema op een andere manier kunnen benaderen dan dat we altijd al gedaan hebben, waardoor we echt waarde toevoegen?

Stap 2. Beweging komt op gang

    Wie willen we bereiken en hoe gaan we dit doen? Als de nieuwe manier van denken over waarde begint te landen, gaat er beweging ontstaan. Mensen nemen elkaar mee in het betekenisdenken en automatisch worden er andere beslissingen genomen: meer bewustere keuzes. In de maatschappij bij de bereikte doelgroep, maar ook binnen de betrokken partijen.

Stap 3. Op zoek naar nieuwe betekenisvolle structuren

    Door de bewustere keuzes, zullen de betrokken partijen vanzelf gaan nadenken of hun organisatie dezelfde waarden en betekenis toevoegen als het doel waaraan ze meewerken. Als het niet van binnenuit gebeurt, dan gebeurt het wel door de gesprekken met (keten)partners of externe druk. Kortom, doen we wat we zeggen?

Stap 4. Echte betekenis toevoegen

    Als het hele ecosysteem in lijn is qua waarden en hoger doel, kan het ecosysteem échte betekenis toevoegen aan de maatschappij.

Integrale benadering

Ik draag als facilitator, frisdenker, wegwijzer, energiegenerator én aanjager bij aan een integrale benadering van complexe vraagstukken. Dit doe ik met behulp van systeeminnovatie in genoemde vier stappen. In onderstaande afbeelding staat een voorbeeldproces weergegeven.

 

Na een stakeholderanalyse, maken we een plan van aanpak om met de betrokken partijen aan de slag te gaan. We betrekken de partijen, onderzoeken welke trends en ontwikkelingen er zijn en wat er in het verleden is gebeurd. Dit nemen we allemaal mee in de voorbereiding van de bijeenkomsten, waar we in samenwerking het vraagstuk gaan behandelen. Bij stap 3 zorgen we ervoor dat alle deelnemers een gedeeld kader hebben, om zo elkaar goed te kunnen begrijpen.

Als dat is gelukt, kunnen we met elkaar het systeem in kaart brengen en verbanden zien. Door nieuwe verbindingen te maken, ontstaan er nieuwe oplossingsrichtingen. Met de deelnemers worden de best passende oplossingsrichtingen bepaald, die bij stap 4 verder uitgewerkt worden. De oplossingen worden vervolgens met een coalitie van de deelnemers uitgewerkt tot een ‘Proof of Concept’. Als dit stadium is bereikt en de oplossing een werkbare, reproduceerbare en getoetste (maatschappelijke) business case oplevert, dan kan de coalitie de oplossing op de markt brengen.

Velden bij systeeminnovatie

Door bij systeeminnovatie vanuit verschillende perspectieven te kijken, komt alles in het ecosysteem aan bod. De perspectieven waar wij mee werken komen uit een aanpak voor integrale duurzaamheidsontwikkeling. Deze perspectieven zijn in alle contexten toe te passen.

Aandacht voor systeem én individu

Wanneer partijen samenwerken vanuit overheid, bedrijfsleven en andere sectoren, dan heeft ieder zijn eigen referentiekader, waarden en achtergrond en spreekt zijn eigen taal. Ik werk ook met o.a. het model Spiral Dynamics dat internationaal wordt ingezet om verschillende waardesystemen te herkennen, en daarmee partijen bij elkaar te brengen. Ook werk ik met meervoudige waardemodellen.

Samengevat

  • Integrale visie op systeem innovatie
  • Betrekken van alle betrokkenen bij de oplossing
  • Beweging creëren
  • Aandacht voor boven- en onderstroom
  • Vertolken van verschillende talen uit verschillende sectoren
  • Alle waardestromen in een ecosysteem zichtbaar

Interesse gekregen?

Gedurende dit hele proces kan ik het ecosysteem begeleiden. Afhankelijk van de grootte van het ecosysteem en of het nog opgebouwd moet worden, kost het meer tijd. Dit doe ik samen met ervaren professionals in de betekeniseconomie, afhankelijk van wat er in welke fase nodig is. Op de pagina over mij zie je met welke organisaties ik samenwerk.

Neem gerust contact op, dan gaan we een kop koffie drinken om te bekijken wat ik voor jou kan betekenen.